İşe iade, iş güvencesi kapsamındaki işçinin iş sözleşmesinin geçerli bir neden olmaksızın feshedildiği iddiasıyla açtığı davadır. Uygulamada en çok hak kaybı yaşanan konu, davanın esası değil sürelerdir. Süre kaçırıldığında, fesih hukuka aykırı olsa dahi işe iade talep edilemez.
Kimler yararlanabilir
İş güvencesinden yararlanabilmek için birkaç şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir. İş yerinde otuz veya daha fazla işçi çalışıyor olmalı, işçinin en az altı aylık kıdemi bulunmalı ve belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışıyor olmalıdır. İşveren vekili konumundaki bazı çalışanlar bu kapsamın dışında tutulmuştur. Otuz işçi sayısı hesaplanırken, işverenin aynı iş kolundaki diğer iş yerlerindeki çalışanları da dikkate alınır.
Bir aylık arabuluculuk süresi
Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması zorunludur. Bu süre hak düşürücüdür; kaçırılması hâlinde dava açılamaz. Sürenin başlangıcı bakımından fesih bildiriminin ne zaman ve nasıl tebliğ edildiği önem taşır. Sözlü olarak işten çıkarılan, ancak yazılı bildirim yapılmayan işçiler bakımından fiilen çalıştırılmama tarihi esas alınır. Bu nedenle çıkış günü tutanak, mesaj ve yazışmaların saklanması gerekir.
Anlaşma sağlanamazsa
Arabuluculuk görüşmesinde anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır. Dava dilekçesine arabuluculuk son tutanağının aslı veya onaylı örneği eklenmezse, mahkeme bir haftalık kesin süre verir; bu süre içinde de sunulmazsa dava usulden reddedilir.
Arabuluculuk tutanağına dikkat
Arabuluculukta anlaşma sağlanacaksa, tutanağın içeriği titizlikle okunmalıdır. İşe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücretinin ayrı ayrı belirlenmesi gerekir; tek kalem hâlinde yazılan tutanaklar sonradan tartışma yaratmaktadır. Ayrıca tutanakta yer alan genel ibra ifadeleri, kıdem ve ihbar tazminatı gibi başka alacakları da kapsayacak şekilde yorumlanabilir.
Davanın sonucu
Mahkeme feshin geçersizliğine karar verirse, işçinin işe iadesine hükmeder. Kararın kesinleşmesinden sonra işçinin on iş günü içinde işverene başvurması gerekir. İşveren bir ay içinde işe başlatmazsa, mahkemenin belirlediği tutarda iş güvencesi tazminatı ödenir; bu tazminat dört ile sekiz aylık ücret arasında belirlenir. Ayrıca kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için en çok dört aya kadar ücret ve diğer hakları ödenir.
Uygulamada sık yapılan hatalar
- İhbar tazminatı alındıktan sonra işe iade davası açılamayacağını düşünmek
- Fesih bildirimini tebellüğ ederken çekince koymamak
- Arabuluculuk başvurusunu yanlış işverene yöneltmek
- İki haftalık dava süresini arabuluculuk tutanağı yerine fesih tarihinden saymak
İşe iade süreci, dar sürelerle işleyen ve şekil şartları ağır bir yoldur. Fesih bildirimini aldığınız gün takvimi başlatmak, sonradan telafisi olmayan kayıpların önüne geçer.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz. Somut durumunuz için avukata danışmanız gerekir.